zamknijzamknij
zamknij
strona główna urzędu gminy strona główna
     

Wybierz numer archiwalny

Wieść Gminna Nr 2/2010
URZĄD GMINY INFORMUJE
SPORT
OŚWIATA I KULTURA
GOPS W CHMIELNIKU
OGŁOSZENIA
012345

Wieść Gminna 2/2010 OŚWIATA I KULTURA
Zrozumieć dziecko ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się ciąg dalszy

(Pierwsza cześć artykułu ukazała się w poprzednim numerze gazety Wieść Gminna)

 

Specyficzne trudności w uczeniu się to termin dotyczący grupy zaburzeń przejawiających się poważnymi trudnościami w rozumieniu i posługiwaniu się mową i pismem oraz w zakresie zdolności matematycznych. Zaburzenia te są uwarunkowane wewnętrznie i wywołane dysfunkcjami centralnego układu nerwowego.

Najczęściej trudności w czytaniu i pisaniu dostrzegane są dopiero u dzieci w okresie nauczania początkowego, a powinno się je zauważać już w okresie przedszkolnym. Najlepiej, gdy ujawnimy symptomy zapowiadające przyszłe trudności w czytaniu i pisaniu, jeszcze przed podjęciem nauki szkolnej.

Trudności związane z zaburzeniami analizatora słuchowego

Analizator słuchowy stanowi neurologiczne podłoże spostrzegania słuchowego. Zaburzenia percepcji słuchowej to nie wada słuchu, lecz zaburzenia niektórych funkcji kory mózgowej, ponieważ procesy analizy i syntezy dokonują się na poziomie korowej części analizatora. Uszkodzenie to jest niezależne od zniekształceń występujących w organach artykulacyjnych dziecka oraz od obniżonej z sprawności artykulacyjnej. Dzieci z zaburzoną percepcją słuchową, słysząc dobrze poszczególne dźwięki, nie potrafią z potoku dźwięków mowy wychwycić wszystkich po kolei i prawidłowo różnicować.

Objawy zaburzenia analizy i syntezy słuchowej:

  • wypowiadanie się - słownictwo ubogie, zniekształcanie wyrazów mało znanych;
  • czytanie - długo utrzymuje się technika literowania, kłopoty z syntezą dźwięków. W czytaniu nie uwzględniane znaki przestankowe. Błędy w czytaniu: opuszczanie liter i sylab, mylenie głosek i wyrazów o podobnym brzmieniu, zniekształcanie słów, trudności w zrozumieniu przeczytanej treści wynikają z niedokładnego rozumienia określeń słownych. Błędy typu fonetycznego - fonetyczna deformacja słów.
  • pisanie - mylenie głosek oraz struktur dźwiękowych zbliżonych fonetycznie (b - p, d - t, k - g, s - z, w-f),

    • przestawianie, opuszczanie, dodawanie liter i sylab,
    • nieprawidłowe pisanie wyrazów z i - j, ze zmiękczeniami (ś - si, ćo - ci, ń - ni), dwuznakami, głoskami dźwięcznymi i bezdźwięcznymi, szumiącymi (sz, cz, ż, dż.) i syczącymi (s, c, z, dz),
    • nieprawidłowe pisanie wyrazów z samogłoskami nosowymi "ę", ą", i zespołami dźwiękowymi "on", "om", "en", "em",
    • łączenie w jedną całośćo przyimków z rzeczownikami,
    • opuszczanie wyrazów, sylab i liter w środku wyrazu,
    • opuszczanie końcówek, szczególnie w wyrazach typu: szedł, biegł, usiadł),
    • zamiana głosek dźwięcznych na bezdźwięczne (np. b - p, w - f)

Pojawiają się również trudności w innych przedmiotach szkolnych, tj. trudności w nauce języków obcych, uczeniu się pamięciowym (wierszy, tabliczki mnożenia) spowodowane gorszą pamięcią słuchową. Mogą występować trudności ze zrozumieniem instrukcji nauczyciela.

Trudności związane z zaburzeniami analizatora kinestetyczno-ruchowego

Warunkiem sprawnego mówienia, czytania i pisania jest rozwój odpowiadającej tym czynnościom motoryki. Głośne czytanie odbywa się dzięki ruchom gałek ocznych oraz uruchomieniu organów mowy. Zaburzenia w rozwoju motorycznym przejawiają się mniejszą precyzją ruchów i wolniejszym ich tempem. Chodzi tu zarówno o motorykę dużą, tj. zaburzenia koordynacji dużych grup mięśniowych, jak również o zaburzenia motoryki małej, tj. rozwoju manualnego. Zaburzony rozwój funkcji analizatora kinestetyczno-ruchowego w znacznym stopniu wpływa na obniżenie sprawności manualnej.

Objawy zaburzeń funkcjonowania analizatora kinestetyczno-ruchowego

  • rysowanie - rysunki sprawiające wrażenie niestarannych, ruchy "kanciaste", gwałtowne lub zwolnione. Za duży lub za mały nacisk ołówka, przeważają linie proste, mało jest linii falistych.
    pisanie - za duży lub za mały nacisk, mała precyzja dłoni i palców, wolne tempo. Obniżony poziom graficzny pisma - litery niekształtne, kanciaste, nieprecyzyjne, różnej wielkości, wychodzące poza linie, połączenia między literami różnej długości, w dowolnym miejscu litery, różne nachylenie liter, litery krzywe i niekształtne, kształty liter uproszczone, mogą przypominać druk, scalanie liter w "zbitkę", litery nie dokończone w kształcie, brak wiązania liter, odstępy między literami za duże lub za małe, linie niepewne, litery "niedokończone". Pismo mało czytelne. Tempo pisania wolne - trudności z nadążaniem za tempem klasy. Zeszyty sprawiają wrażenie źle utrzymanych.
  • zbyt wolne tempo wykonywanych czynności, mała precyzja ruchów dłoni i palców, współruchy

Ogólna niska sprawność ruchowa powoduje problemy w wykonywaniu ćwiczeń na lekcjach wychowania fizycznego, nieudolność w grach, zabawach sportowych. Kłopoty w takich czynnościach, jak np.: rysowanie, majsterkowanie, lepienie, wycinanie, szycie, kreślenie. Uczniowie o obniżonej sprawności manualnej napotykają szczególne trudności podczas przepisywania tekstu lub pisania ze słuchu. Z uwagi na wolne tempo pracy, nie nadążają za innymi, co może często powodować u nich zaburzenia o charakterze emocjonalno-motywacyjnym

Trudności związane z zaburzeniami analizatora wzrokowego

Zaburzenia analizatora wzrokowego (percepcji wzrokowej) to nie wada wzroku, lecz zaburzenia niektórych funkcji kory mózgowej. Rozwój analizy i syntezy wzrokowej stanowi podstawę wzrokowego spostrzegania i ma ogromne znaczenie w zapamiętywaniu i odwzorowywaniu. Fragmentarycznym zaburzeniom w ośrodku wzrokowym towarzyszy osłabiona percepcja obrazów wzrokowych oraz nieadekwatne do rzeczywistości postrzeganie kształtów. Zaburzenie to ma szczególne znaczenie u dzieci rozpoczynających naukę czytania i pisania, której podstawą jest właściwe postrzeganie znaków graficznych. Złe ich odzwierciedlanie i błędne utrwalanie sprawiają, ze dziecko nieprawidłowo je odczytuje i odwzorowuje. Wykazując wybiórcze zaburzenia funkcji wzrokowego spostrzegania, rozumiejąc znaczenie liter i cyfr jako symbolu, nie potrafi prawidłowo posługiwać się literą i cyfrą jako znakiem graficznym.

Objawy zaburzenia analizy i syntezy wzrokowej

  • wypowiadanie się - w związku z trudnością identyfikacji przedmiotów na obrazkach - opis obrazka jest ubogi, dziecko zauważa małą liczbę szczegółów.
  • rysowanie - rysunki przeważnie "ubogie", kłopoty z odwzorowywaniem prostych figur geometrycznych (koło, kwadrat, trójkąt, romb).
  • czytanie - mylenie liter o podobnym kształcie (a-o, m-n, l-t-ł, b-d, g-p, n-u, m-w, itp.). opuszczanie liter, sylab, wyrazów, wierszy, przekręcanie końcówek wyrazów, "zgadywanie", gubienie się w tekście, mieszanie struktur graficznych, gdy różnice między nimi są małe (np. dom - dam). Tempo czytania wolne, szybko następuje zmęczenie i niechęć do czytania. Czytanie nierytmiczne, długo utrzymuje się technika literowania. Koncentracja na technicznej stronie czytania, utrudnia rozumienie treści.
  • pisanie - trudności z zapamiętaniem kształtu liter, mylenie liter o podobnym kształcie, pomijanie drobnych elementów graficznych liter (kropek, ogonków, kresek), zapominanie niektórych dużych liter (szczególnie L, Ł, W, F),
  • opuszczanie liter lub cząstek wyrazów. Pomimo znajomości zasad i reguł ortograficznych liczne błędy ortograficzne (dziecko ma trudności z zapamiętaniem obrazu graficznego słów, nie może poprawić błędów, bo ich nie dostrzega - ten sam wyraz w tekście zapisuje w różny sposób).

Dzieci te mają również trudności w innych przedmiotach szkolnych:

  • geografia - kłopoty w posługiwaniu się mapą;
  • geometria, arytmetyka - np.: błędne przepisywanie słupków;
  • języki obce - trudności z opanowaniem nowych znaków graficznych;
  • problemy z orientacją przestrzenną;
  • pojęcia i definicje są przyswajane werbalnie w oderwaniu od obrazów wzrokowych.

Objawy zaburzenia procesu lateralizacji

  • rysowanie - zmiany kierunku w rysunkach (np. rysowanie szlaczków od strony prawej do lewej, rysowanie linii pionowych z dołu do góry)
  • czytanie - zmiana kolejności liter, sylab w wyrazach, przestawianie kolejności słów, opuszczanie wiersza w tekście, tempo czytania wolne
  • pisanie - w początkowej fazie pisania (szczególnie w lateralizacji skrzyżowanej) może występować element pisania lustrzanego, odwracanie liter, cyfr, zmiana ich kolejności, opuszczenie końcówek w wyrazach, a nawet całych wyrazów. Poziom graficzny zwykle obniżony

Trudności w innych przedmiotach szkolnych:

  • geografia - kłopoty z orientacją na mapie,
  • geometria - zmiany kierunku w rysunkach.
  • Trudności w orientacji w schemacie własnego ciała - trudności na lekcjach wychowania fizycznego.
  • Ponadto objawy podobne, jak przy zaburzeniach orientacji przestrzennej.

Objawy zaburzenia orientacji przestrzennej

  • wypowiadanie się - kłopoty z rozumieniem sytuacji przestrzennych, określaniu miejsca przedmiotu, wzajemnego położenia przedmiotów, przyswajaniu i operowaniu pojęciami w zakresie stosunków przestrzennych (nad, pod, obok, w prawo, w lewo itp.)
  • rysowanie - trudności z właściwym rozplanowaniem rysunku, zakłócenia proporcji elementów, stosunków przestrzennych, rysunki sprawiają wrażenie chaotycznych, są uproszczone, zawierają małą liczbę szczegółów
  • czytanie - na skutek mylenia kierunków występuje przestawianie i opuszczanie liter, sylab, linijek druku. Trudności w rozumieniu treści zawierającej pojęcie stosunków przestrzenno-czasowych i struktur gramatyczno-logicznych
  • pisanie - mylenie znaków graficznych różniących się położeniem w stosunku do osi pionowej lub poziomej (d-b-g-p-m-w-n-u). Problemy z zapisem wyrazów w słupkach, uzupełnianiem tabelek itp. Niewłaściwe rozplanowanie graficzne wyrazów w zeszycie, mogą występować elementy pisma lustrzanego, uczeń ma problemy z pisaniem, "nie mieści się" w liniaturze zeszytu

Trudności w innych przedmiotach szkolnych:

  • geografia - kłopoty z orientacją na mapie, w stronach świata;
  • geometria - mylenie pojęć przyswajanych werbalnie;
  • wychowanie fizyczne - np. zmiana kierunku w rzędzie i w szeregu.

Często dzieci dyslektyczne maja trudności w nauce matematyki. Są to: trudności w czytaniu utrudniają rozumienie zadań z treścią, kłopoty z nauką tabliczki mnożenia i działaniami na ułamkach, w posługiwaniu się sekwencjami, w rozumieniu powiązań miedzy liczbami występującymi w dodawaniu, odejmowaniu, mnożeniu i dzieleniu, w rozumieniu pojęć związanych z przestrzenią i czasem, kłopoty z orientacja przestrzenną- zamiana 2-5, 6-9, 96-69, wyrażenia „poprzedni" — „następny", itp., zakłócona świadomość przestrzenna i zdolność do prawidłowego umieszczania figur na strome czy liczb w kolumnie, kłopoty z kierunkowością - gdy trzeba zaczynać od prawej w dodawaniu i odejmowaniu, a od lewej w dzieleniu, pomyłki w znakach <,>,+,-,x,, kłopoty z określeniem miejsca po przecinku i funkcji zera, kłopoty z liczeniem w pamięci, mimo zapamiętania reguły nie rozumieją ich sensu i sposobu działania, trudności w dekodowaniu, porządkowaniu i rozumieniu pojęć oraz symboli matematycznych utrudniają rozwiązywanie zadań tekstowych

W związku z opisanymi powyżej zaburzeniami wyróżniamy następujące typy dysleksji:

Dysleksja typu wzrokowego, gdzie występują przede wszystkim zaburzenia percepcji wzrokowej i pamięci wzrokowej.

Dysleksja typu słuchowego, decydują o niej zaburzenia percepcji słuchowej i pamięci słuchowej powiązane często z zaburzeniami językowymi.

Dysleksja integracyjna występuje wówczas, kiedy rozwój funkcji percepcyjnych, badanych w izolacji, jest zgodny z wiekiem, natomiast zaburzony jest proces integrowania bodźców napływających z różnych zmysłów.

Dysleksja - trudności w czytaniu, przejawiające się zaburzeniami tempa i techniki czytania, jak i stopnia rozumienia treści.

Dysortografia - czyli trudności z opanowaniem poprawnej pisowni. Żeby można było ją stwierdzić trzeba sprawdzić, czy dziecko popełnia błędy ortograficzne mimo dobrej znajomości zasad pisowni. Dysgrafia - czyli niski poziom graficzny pisma (potocznie mówimy, że dziecko brzydko pisze). Litery pisane przez dziecko są koślawe, różnej wielkości i często lądują na niewłaściwej wysokości. Praktycznie wszystkie dzieci zaczynające pisać popełniają tego typu błędy, więc występowanie ich w pierwszym zeszycie nie stanowi podstawy do obaw. Problem pojawia się, gdy błędy utrzymują się mimo upływu czasu.

Hiperdysleksja – trudności w czytaniu ze zrozumieniem, oznacza to, iż czytający dobrze opanował samą technikę czytania, lecz słabo rozumie treść czytanego tekstu.

Dyskalkulia - czyli problemy w matematyce. Dzieci z dyskalkulią mają zwykle kłopoty z pojęciem liczby, porównywaniem liczebności zbiorów, ocenianiem, co jest większe a co mniejsze itp.

Specyficznych trudności w uczeniu się dziecka należy traktować nie jako sposób na uzyskanie „taryfy ulgowej" w czasie nauki szkolnej, ale specyficzne trudności ucznia wymagające stworzenia mu warunków nauki dostosowanych do jego potrzeb.

W przypadku, gdy dziecko przejawia trudności w uczniu się bardzo ważne jest, jak reagują rodzice, gdy dziecko otrzymuje oceny niedostateczne. Jeżeli dziecko w przypadku pojawienia się kłopotów szkolnych nie pozostaje samo ze swoim problemem i może liczyć na pomoc rodziny, jego osiągnięcia szkolne są znacznie wyższe.

Jak zatem pomóc dziecku?

Przede wszystkim należy jak najwcześniej zadbać o dobrą diagnozę dziecka. Diagnoza poradni psychologiczno – pedagogicznej jest niezbędna do ustalenia metod pracy z dzieckiem i dostosowania wymagań do możliwości ucznia w szkole. Im wcześniej zauważymy problem i dostosujemy metody pracy, tym większa szansa na pomoc dziecku. Ważne jest również to, by ściśle współpracować ze szkołą, dbać o to, by dziecko korzystało z zajęć dodatkowych. Konieczna również jest praca z dzieckiem w domu (ćwiczenia zaburzonych funkcji, pomoc w nauce i odrabianiu zadań domowych). W niwelowaniu trudności w uczeniu się pomagają gry stymulujące zaburzone funkcje (np. domino, bierki, bingo, memory, szarada, gry ortograficzne, układanki, itp.).

Jak przygotować dziecko do badania w kierunku dysleksji w poradni psychologiczno – pedagogicznej?

Przed skierowaniem na badania należy przez około pół roku pracować nad poprawą umiejętności pisania wg wskazówek nauczyciela języka polskiego i przechowywać ćwiczenia do czasu konsultacji lub badania w poradni. W przypadku braku efektów lub nieznacznej poprawy w pisaniu po ustalonym okresie ćwiczeń, uczeń na wniosek rodziców może być diagnozowany w poradni psychologiczno - pedagogicznej (do wniosku dołączyć należy opinię o uczniu nauczyciela języka polskiego, a w przypadku współwystępujących trudności w nauce matematyki - nauczyciela tego przedmiotu). Na pierwsze badanie bądź konsultacje uczeń powinien zgłosić się wraz z dowodami swojej pracy nad poprawą pisowni, materiałami z zajęć korekcyjno - kompensacyjnych (jeśli dziecko objęte było terapią pedagogiczną) oraz zeszytami przedmiotowymi, sprawdzanymi przez nauczyciela (zaznaczone błędy). W przypadku braku zeszytów przedmiotowych, dokumentacji wcześniejszej pracy nad poprawą pisowni - uczeń może nie być badany.

Dziecko ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się może mieć dostosowane warunki egzaminu zewnętrznego. Niezbędna jest wówczas właściwa opinia lub orzeczenie poradni PPP, stwierdzająca trudności dziecka. Dokument ten musi być wystawiony przez poradnię nie później niż do 30 września i przedłożony dyrektorowi szkoły do 15 października roku szkolnego, w którym odbywa się egzamin. Musi być także aktualny, czyli dla uczniów szkół podstawowych wydany nie wcześniej niż po ukończeniu III klasy, zaś dla uczniów gimnazjów - nie wcześniej niż po ukończeniu szkoły podstawowej.

Uczeń ze stwierdzoną dysleksją ma prawo m.in. do: wydłużenia czasu trwania egzaminu (maksymalnie o połowę czasu regulaminowego), odrębnej sali w egzaminacyjnej, pomocy nauczyciela wspomagającego (uczniowie z trudnościami w czytaniu), używania komputera (uczniowie z dysgrafią). Może nie korzystać z przysługującego mu całkowitego dostosowania warunków egzaminu i zdecydować się na pisanie wraz z innymi uczniami w tej samej sali oraz w standardowo przysługującym czasie, wybierając jedynie ocenianie według dostosowanych do jego możliwości kryteriów. O formie dostosowania wymagań edukacyjnych decydują rodzice lub prawni opiekunowie dziecka.

Katarzyna Kwiatkowska

Pedagog szkolny

Gimnazjum im. Szarych Szeregów w Chmielniku


Bibliografia

  • W. Brejnak, Dysleksja, Warszawa 2003
  • M. Bogdanowicz, Diagnoza dysleksji rozwojowej w Polsce, cyt. za Diagnoza dysleksji pod red. B. Kaji, Bydgoszcz 2003
  • J. Studnicka, Program Edukacyjno - terapeutyczny Ortografii, Gdynia 2007, 2008
  • W. Brajnak (red.), Biuletyn Informacyjny Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Dysleksji, nr 4
  • M. Łoskot, Czego Jaś się nie nauczy, tego Jan nie będzie umiał, Głos pedagogiczny, marzec 2009
  • Bierzemy pod swoje skrzydła uczniów z problemami w nauce, wywiad z prof. dr hab. M. Bogdanowicz, Głos pedagogiczny, marzec 2009
  • A. Foltyniak, Prawa ucznia z dysleksją w szkole, Głos pedagogiczny, marzec 2009
  • Wytyczne Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej nr 1 w Rzeszowie
  • http:// dysleksjarozwojowa.wordpress.com/o-dysleksji/

poprzednia strona do góry następna strona

drukuj


Poniedziałek, 29 Listopada 2021 r.
WYSZUKIWARKA
Warto przeczytać
14 Pażdziernika 2021 r.
Wszyscy chcemy oddychać czystym powietrzem i cieszyć się dobrym zdrowiem. By było to jednak możliwe musimy być świadomi zagrożeń, jakie niesie za sobą przede wszystkim spalanie odpadów w naszych domach.
14 Pażdziernika 2021 r.
Zasadniczym celem Programu jest dostarczenie mieszkańcom podkarpackich obszarów wiejskich instrumentów, w ramach których możliwa staje się integracja i aktywizowanie społeczności wiejskiej.
Realizacja: ProART