Tekst pochodzi ze strony: http://wiescgminna.chmielnik.pl

Wie┼Ť─ç Gmina Chmielnik

 Wie┼Ť─ç Gminna 2/2018



J─Özyk ma znaczenie - tu chodzi o nasze wsp├│lnotowe istnienie… 


W tytule swojego tekstu ┼Ťwiadomie nawi─ůzuj─Ö do jednego z hase┼é tegorocznego MI─śDZYNARODOWEGO Dnia J─Özyka Ojczystego, a tak┼╝e do artyku┼éu prof. Anny CEGIE┼üY wyg┼éoszonego na XI Kongresie Obywatelskim w listopadzie 2016 roku.

My┼Ťl przewodnia p┼éyn─ůca z tych dw├│ch ┼║r├│de┼é, do kt├│rych si─Ö odwo┼éuj─Ö, to „przeciw wykluczeniu, a ku porozumieniu”. J─Özyk mo┼╝e wyklucza─ç na r├│┼╝ne sposoby. Jego nieznajomo┼Ť─ç to absolutne ograniczenie cz┼éowieka - jego intelektualne, osobowo┼Ťciowe i spo┼éeczne wykluczenie. Wyklucza nas z wymienionych obszar├│w spos├│b eliminacji- j─Özyk skierowany przeciw, a nie ku - drugiemu cz┼éowiekowi. Przytocz─Ö tu s┼éowa prof. Cegie┼éy: „Dojrza┼ée u┼╝ycie j─Özyka (…) jest dzia┼éaniem rezygnuj─ůcym z interesu prywatnego. Jest dzia┼éaniem wsp├│lnotowym- dla drugiego, dla innych”. Tego musimy zacz─ů─ç uczy─ç ju┼╝ od ma┼éego dziecka, a potem w szkole. Nie jest to mimo swej oczywisto┼Ťci takie proste, zw┼éaszcza ┼╝e nale┼╝a┼éoby si─Ögn─ů─ç do wzor├│w j─Özykowej komunikacji obejmuj─ůcych szereg r├│┼╝norodnych sytuacji i ┼Ťrodowisk spo┼éecznych oraz autorytet├│w je reprezentuj─ůcych. Gdy jeszcze do tego dodamy pog┼é─Öbiaj─ůcy si─Ö podzia┼é spo┼éeczny na tle politycznym i wt├│ruj─ůcy mu j─Özyk, kt├│ry dzieli─ç mo┼╝e ju┼╝ nawet rodziny, to integruj─ůce spo┼éecze┼ästwo dzia┼éanie j─Özyka wydaje si─Ö ma┼éo prawdopodobne i ma┼éo skuteczne. Potwierdzaj─ů to s┼éowa wspomnianego artyku┼éu i zawarta tam diagnoza: „Konflikty anga┼╝uj─ůce i dziel─ůce polskie spo┼éecze┼ästwo cz─Östo nie wynikaj─ů wcale z r├│┼╝nic w sferze warto┼Ťci, lecz z nieodpowiedzialnego u┼╝ywania j─Özyka. Takiego , kt├│re czyni ze wsp├│lnoty grup─Ö os├│b niemog─ůcych si─Ö porozumie─ç”. S─ů jednak sytuacje, kt├│re potrafi─ů te podzia┼éy wyciszy─ç, czy nawet chocia┼╝ na chwil─Ö zniwelowa─ç. Do jednej z takich na pewno mo┼╝na zaliczy─ç popularne imprezy sportowe o charakterze globalnym- teraz mam na my┼Ťli mistrzostwa ┼Ťwiata w pi┼éce no┼╝nej rozgrywane w Rosji. Niezale┼╝nie od wieku, p┼éci czy pogl─ůd├│w kibicujemy polskim pi┼ékarzom, ┼╝ycz─ůc im, by odnie┼Ťli sukces. Niestety to porozumienie zwykle jest kr├│tkotrwa┼ée. Gdy sukcesu zabraknie, porozumienie zamienia si─Ö w szukanie winnego pora┼╝ki, chwil─Ö p├│┼║niej w obrzucanie oskar┼╝eniami, pretensjami. Wydarzeniem, kt├│re powinno nas ┼é─ůczy─ç ponad podzia┼éami (ale na d┼éu┼╝ej) to wsp├│lne ┼Ťwi─Ötowanie wa┼╝nych moment├│w naszej historii. W spos├│b oczywisty tak─ů okazj─Ö stwarzaj─ů tegoroczne obchody stulecia odzyskania niepodleg┼éo┼Ťci przez Polsk─Ö-niepodleg┼éo┼Ťci, w kt├│rej wywalczenie mia┼éy sw├│j wk┼éad - wi─Ökszy czy mniejszy -wszystkie si┼éy spo┼éeczne i polityczne dzia┼éaj─ůce na terenie trzech zabor├│w. W momencie, gdy realn─ů sta┼éa si─Ö szansa na odzyskanie niepodleg┼éo┼Ťci (mimo dziel─ůcych niekiedy wyra┼║nych r├│┼╝nic), si┼éy te umia┼éy w imi─Ö nadrz─Ödnego interesu wznie┼Ť─ç si─Ö ponad podzia┼éami i zjednoczy─ç w walce o odrodzenie Ojczyzny. A dlaczego dzisiaj sto lat p├│┼║niej nie umiemy tego samego - wznie┼Ť─ç si─Ö ponad tym, co nas dzieli - w imi─Ö interesu wsp├│lnego, kt├│rym powinno by─ç racjonalne reformowanie pa┼ästwa, gospodarki i spo┼éecze┼ästwa, troska o bezpiecze┼ästwo kraju, jego pozycj─Ö w Unii Europejskiej czy w strukturach globalnych, og├│lno┼Ťwiatowych? Odpowied┼║ wydaje si─Ö wbrew pozorom prosta. Ka┼╝da z si┼é uznaje tylko swoj─ů racj─Ö, a w takiej sytuacji nie ma miejsca na dyskusj─Ö. Skoro nie mo┼╝emy zabra─ç g┼éosu, a nasze stanowisko z g├│ry uznaje si─Ö za fa┼észywe, to trudno o g┼éos ku-tej drugiej stronie. W taki „naturalny” spos├│b rodzi si─Ö frustracja, a wraz z ni─ů agresja- na pocz─ůtku j─Özykowa skierowana przeciw takiemu traktowaniu. Poniewa┼╝ przyk┼éad idzie z g├│ry, bez ryzyka wi─Ökszego b┼é─Ödu, za ten stan rzeczy mo┼╝na obci─ů┼╝y─ç odpowiedzialno┼Ťci─ů elity - w pierwszym rz─Ödzie intelektualne i polityczne. I rodzi si─Ö pytanie: I co dalej? Czego potrzeba, by┼Ťmy my┼Ťleli wsp├│lnotowo? Kolejnego dziejowego kataklizmu? Czy s┼éowa poety: „Now─ů przypowie┼Ť─ç Polak sobie kupi, ┼╝e i przed szkod─ů, i po szkodzie g┼éupi” sprzed pi─Öciu wiek├│w, s─ů nadal aktualne? A przestrogi p┼éyn─ůce z ust poet├│w wieszcz─ůcych przysz┼éo┼Ť─ç - Mickiewicza czy Wyspia┼äskiego, a s┼éowa papie┼╝a Polaka o obowi─ůzkach ka┼╝dego rodaka wobec swej ojczyzny te┼╝ posz┼éy w zapomnienie?! Pisz─Ö ten tekst pe┼éen goryczy, bo odnosz─Ö wra┼╝enie, ┼╝e egoistyczne interesy partykularne przes┼éoni┼éy ┼╝ywotne interesy og├│┼éu. Czas si─Ö otrz─ůsn─ů─ç, p├│ki nie jest za p├│┼║no!

Na przestrzeni mijaj─ůcego ju┼╝ roku szkolnego zrobili┼Ťmy bardzo wiele, by pokaza─ç naszym uczniom, jak wa┼╝ny jest ojczysty j─Özyk, i to, jak go szanujemy i jaki spos├│b u┼╝ywamy. W tym szczeg├│lnym roku wskazali┼Ťmy na jego rol─Ö w zachowaniu to┼╝samo┼Ťci narodowej narodu polskiego w czasach, gdy utraci┼é ojczyzn─Ö. Ostatni projekt, o kt├│rym pisa┼éem w poprzednim numerze „Wie┼Ťci Gminnej”, odwo┼éuje si─Ö do emocji wyra┼╝onych mi─Ödzy innymi, a mo┼╝e g┼é├│wnie poprzez s┼éowo, gdy ucze┼ä ma opisa─ç przy pomocy ojczystego j─Özyka jego osobiste relacje z ojczyzn─ů czy wobec ojczyzny. Mowa tu oczywi┼Ťcie o „Laurce dla ojczyzny”. Realizacja i podsumowanie tego konkursu zapewne dobrze wpisz─ů si─Ö w gminne obchody stulecia odzyskania niepodleg┼éo┼Ťci przez Polsk─Ö, wskazuj─ůc jednocze┼Ťnie wszystkim, ┼╝e „ojczyzna to wielki zbiorowy obowi─ůzek”.

Andrzej PIECZONKA
SP Wola Rafałowska