Tekst pochodzi ze strony: http://wiescgminna.chmielnik.pl

Wie┼Ť─ç Gmina Chmielnik

 Wie┼Ť─ç Gminna 3/2018

Skutki przemocy wobec dziecka Przemoc w rodzinie zaburza relacje pomi─Ödzy rodzicem a dzieckiem. Do┼Ťwiadczanie przez dziecko przemocy, w szczeg├│lno┼Ťci od bliskich os├│b, skutkuje zaburzeniami w ka┼╝dej sferze rozwojowej.


 

Przemoc w rodzinie zaburza relacje pomi─Ödzy rodzicem a dzieckiem. Do┼Ťwiadczanie przez dziecko przemocy, w szczeg├│lno┼Ťci od bliskich os├│b, skutkuje zaburzeniami w ka┼╝dej sferze rozwojowej. Konsekwencje mo┼╝na zauwa┼╝y─ç w zdrowiu fizycznym jak i rozwoju psychospo┼éecznym. Niekt├│re problemy wyst─Öpuj─ů ju┼╝ w dzieci┼ästwie np. zachowania agresywne czy problemy emocjonalne, ale skutki s─ů widoczne tak┼╝e p├│┼║niej w funkcjonowaniu psychicznym, emocjonalnym i spo┼éecznym w doros┼éym ┼╝yciu1.

Skutki przemocy w sferze fizycznej mog─ů ujawnia─ç si─Ö jako urazy i uszkodzenia sk├│ry. S─ů to m.in. blizny, siniaki, krwiaki, oparzenia, ┼Ťlady po przypalaniu papierosami, zmiany na plecach, po┼Ťladkach, ┼éydkach cz─Östo w kszta┼écie narz─Ödzia, kt├│rym zosta┼éy spowodowane. Wyst─Öpowa─ç mog─ů tak┼╝e uszkodzenia g┼éowy, nieprzypadkowe z┼éamania czy obra┼╝enia jamy brzusznej. Zauwa┼╝aln─ů oznak─ů zaniedbania jest zbyt niski wzrost dziecka oraz niedowaga, brudne i niechlujne ubranie, nieodpowiednie do pory roku, nieopatrzone rany, czy apatia i chroniczne zm─Öczenie. Mo┼╝e pojawi─ç si─Ö tak┼╝e moczenie si─Ö i zanieczyszczanie, tiki nerwowe, mimowolne ruchy, dr┼╝enia, nudno┼Ťci, b├│le brzucha i g┼éowy2.

Przemoc odciska swoje pi─Ötno r├│wnie┼╝ na rozwoju emocjonalnym dziecka. Negatywnie wp┼éywa na samoocen─Ö. Szczeg├│lnie przemoc psychiczna bezpo┼Ťrednio oddzia┼éywuje na poczucie w┼éasnej warto┼Ťci, gdy┼╝ dziecko jest nieustannie nara┼╝one na krytyk─Ö, poni┼╝enie czy o┼Ťmieszanie. Skutkiem tego mo┼╝e by─ç obni┼╝one poczucie szacunku do w┼éasnej osoby oraz zachowania obronne takie jak celowe przedstawianie si─Ö innym w lepszym ┼Ťwietle oraz po┼Ťwi─Öcanie wi─Ökszej uwagi wygl─ůdowi fizycznemu i sprawno┼Ťci fizycznej3. Ofiara przemocy cz─Östo nie wierzy we w┼éasne mo┼╝liwo┼Ťci, ┼éatwo si─Ö poddaje, pesymistycznie podchodzi do wszelkich czynno┼Ťci, brakuje jej motywacji do dzia┼éania. Taka postawa skutkuje wycofaniem si─Ö – dzieci staj─ů si─Ö bierne, apatyczne, unikaj─ů innych. Dziecko maltretowane cz─Östo ma problem z kontrolowaniem emocji. Niew┼éa┼Ťciwie rozpoznaje i ocenia sytuacje spo┼éeczne. ┼Üwiat z przemoc─ů staje si─Ö czym┼Ť normalnym, dlatego m┼éody cz┼éowiek mo┼╝e reagowa─ç agresywnie oraz u┼╝ywa─ç przemocy wobec m┼éodszych czy s┼éabszych4. Dziecko nara┼╝one na r├│┼╝ne formy przemocy wykszta┼éca w sobie wadliwe przekonanie na temat ┼Ťwiata i ludzi, kt├│re odbiera jako miejsce bez przebaczenia. Nie uczy si─Ö prawid┼éowych empatycznych postaw do drugiego cz┼éowieka co mo┼╝e przejawia─ç si─Ö brakiem wra┼╝liwo┼Ťci na prze┼╝ycia innych os├│b. U takiego dziecka mog─ů wyst─ůpi─ç r├│wnie┼╝ zaburzenia w ocenie w┼éasnego post─Öpowania5.

Bycie ofiar─ů d┼éugotrwa┼éej przemocy w dzieci┼ästwie mo┼╝e prowadzi─ç do powstania syndromu stresu pourazowego. Jest to reakcja na sytuacj─Ö nienormaln─ů i zagra┼╝aj─ůc─ů ┼╝yciu, czyli w tym wypadku wieloletni─ů przemoc. Takie zdarzenia przekraczaj─ů zwyk┼ée ludzkie do┼Ťwiadczenia i naturalne zdolno┼Ťci adaptacyjne. Syndromu stresu pourazowego mo┼╝e objawia─ç si─Ö stanami nadmiernego pobudzenia, czyli ci─ůg┼é─ů gotowo┼Ťci─ů na niebezpiecze┼ästwo. Dziecko mo┼╝e zbyt intensywne reagowa─ç na bod┼║ce np. ha┼éas. Taka zmo┼╝ona czujno┼Ť─ç organizmu prowadzi do wielu zaburze┼ä fizjologicznych np. k┼éopot├│w ze snem, zm─Öczeniem. Kolejnym objawem s─ů tzw. stany psychicznego odr─Ötwienia. Ofiary przemocy nie mog─ůc sobie poradzi─ç z zbyt intensywnymi i trudnymi emocjami odcinaj─ů si─Ö od nich. Taki mechanizm obronny skutkuje zaw─Ö┼╝eniem lub ca┼ékowitym brakiem odczuwania emocji, nawet tych pozytywnych. Charakterystyczne dla traumy s─ů te┼╝ wtargni─Öcia. S─ů to powracaj─ůce nagle i mimowolne wspomnienia traumatycznych wydarze┼ä. Typowym objawem stresu pourazowego jest tak┼╝e obni┼╝enie nastroju, stany depresyjne, problemy z pami─Öci─ů i koncentracj─ů uwagi, poczucie bezradno┼Ťci i niemocy. Dzieci do┼Ťwiadczaj─ůce przemocy, szczeg├│lnie ze strony rodzic├│w, mog─ů szuka─ç przyczyn tego co ich spotyka w sobie. Przejawia si─Ö to wiar─ů w to, ┼╝e nie zas┼éuguj─ů na mi┼éo┼Ť─ç i szacunek, a ich zachowanie czy nawet wygl─ůd sprowokowa┼éy sprawce do przemocy6.

Dziecko, kt├│re jest ofiar─ů przemocy cz─Östo izoluje si─Ö w sytuacji kontakt├│w spo┼éecznych. Niezaspokojenie potrzeby bezpiecze┼ästwa w rodzinie b─Ödzie skutkowa─ç unikaniem kontakt├│w z innymi. W relacjach mi─Ödzyludzkich takie dziecko jest cz─Östo l─Ökliwe, nieufne, a nawet wrogo nastawione do r├│wie┼Ťnik├│w czy doros┼éych. ┼╗yje w przekonaniu, ┼╝e nikt go nie rozumie, nikt nie mo┼╝e pom├│c. Nie nawi─ůzuje relacji kole┼╝e┼äskich czy przyja┼║ni cz─Östo z powodu braku umiej─Ötno┼Ťci interpersonalnych spowodowanych nisk─ů samoocen─ů lub potrzeb─ů zachowania w tajemnicy przemocy domowej z powodu poczucia wstydu lub z obawy przed konsekwencjami7.

Badania wykaza┼éy r├│wnie┼╝, ┼╝e bycie ofiar─ů przemocy w dzieci┼ästwie zwi─Öksza ryzyko zostania ofiar─ů przemocy lub jej sprawc─ů w przysz┼éo┼Ťci. Do┼Ťwiadczenie przemocy mo┼╝e skutkowa─ç pojawieniem si─Ö w doros┼éym ┼╝yciu depresji, l─Ök├│w spo┼éecznych, a nawet pr├│b samob├│jczych. Zwi─Öksza si─Ö r├│wnie┼╝ prawdopodobie┼ästwo podejmowania zachowa┼ä ryzykownych np. uzale┼╝nienia czy samookaleczanie si─Ö8.

Jak wida─ç przemoc niesie ze sob─ů ogromne zagro┼╝enie dla bezpiecze┼ästwa dzieci, ich prawid┼éowego rozwoju i p├│┼║niejszego doros┼éego ┼╝ycia. Musimy pami─Öta─ç, ┼╝e dziecko nie jest w stanie obroni─ç si─Ö samo przed przemoc─ů. Dlatego wa┼╝ne jest, by nie by─ç oboj─Ötnym i reagowa─ç, gdy nara┼╝one jest dobro dziecka.

Publikacja z cyklu artyku┼é├│w edukacyjno-profilaktycznych powsta┼éych w ramach Programu Os┼éonowego „WSPIERANIE JEDNOSTEK SAMORZ─äDU TERYTORIALNEGO W TWORZENIU SYSTEMU PRZECIWDZIA┼üANIA PRZEMOCY W RODZINIE” Edycja 2018 pt.: Od przedszkola do seniora- projekt ┼é─ůcz─ůcy pokolenia” wsp├│┼éfinansowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Spo┼éecznej oraz Powiat Rzeszowski.


  1. J. W┼éodarczyk „Przemoc wobec dzieci. Dzieci si─Ö licz─ů. Raport o zagro┼╝eniach bezpiecze┼ästwa i rozwoju dzieci w Polsce” Fundacja Dajemy Dzieciom Si┼é─Ö, 2017, s. 208
  2. M. Goniewicz, K. Goniewicz, „Przemoc wobec dzieci – aspekty etyczno-prawne”, Forum Medycyny Rodzinnej 2011, tom 5, nr 5, s. 440 - 441
  3. J. Helios, W. Jedlecka „Wsp├│┼éczesne oblicza przemocy. Zagadnienia wybrane”, Prace Naukowe Wydzia┼éu Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wroc┼éawskiego nr. 99, Wroc┼éaw 2017, s.56
  4. „Odcienie rodzicielstwa. Kilka rad jak by─ç lepszym rodzicem” Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie – O┼Ťrodek Interwencji Kryzysowej w G├│rnie, Rzesz├│w, s.28
  5. T. Millon i in. „zaburzenia osobowo┼Ťci we wsp├│┼éczesnym ┼Ťwiecie” Instytut Psychologii Zdrowia PTP, Warszawa, 2005, s.164
  6. Przemoc wobec dzieci w rodzinie” Niezb─Ödnik Nauczyciela, Warszawa, 2013, s. 46 - 48
  7. „Przemoc wobec dzieci w rodzinie” Niezb─Ödnik Nauczyciela, Warszawa, 2013, s.49
  8. J. W┼éodarczyk „Przemoc wobec dzieci. Dzieci si─Ö licz─ů. Raport o zagro┼╝eniach bezpiecze┼ästwa i rozwoju dzieci w Polsce” Fundacja Dajemy Dzieciom Si┼é─Ö, 2017, s. 208

     

Joanna Kiszka – psycholog
O┼Ťrodka Interwencji Kryzysowej w G├│rnie